Mijn naam is Carolien Leers. Ik ben getrouwd en moeder van twee meiden van 13 en 10 en een jongen van 7. Ik werk als lees- en mediaconsulent bij Bibliotheek Landgraaf-Beekdaelen. Hierdoor kom ik op heel veel scholen. Op die scholen zet ik me in voor meer leesplezier en kennis van (social) media bij leerkrachten, leerlingen én hun ouders. Ook zet ik me in voor het JeugdFonds Sport & Cultuur want elk kind verdient een sport of een hobby!
Op 8 september kwam het PISA rapport uit. PISA is een internationaal vergelijkend onderzoek dat de kennis en vaardigheden van vijftienjarige leerlingen test op het gebied van lezen, wiskunde en natuurwetenschappen. Uit het rapport blijkt dat de leesvaardigheid bij Nederlandse jongeren opnieuw is gedaald. Dat is erg, want goed kunnen lezen is belangrijk voor het leven van later. Het gaat er niet alleen om dat je de woorden die op papier staan kent, maar vooral ook dat je begrijpt wat er staat. Dat wordt ‘begrijpend lezen’ genoemd en precies dát kunnen veel jongeren niet meer.
Het klinkt misschien gek en begrijpend lezen lijkt voor mensen die net papa of mama zijn geworden nog heel ver weg, maar de basis voor begrijpend lezen leg je zodra een baby is geboren. Als ouders veel met hun baby of peuter praten, bijvoorbeeld door tijdens een ritje naar de supermarkt te benoemen wat er allemaal op straat te zien is, dan wordt een kind ‘taalvaardig’.
Een taalvaardig kind is handig met taal. Het kan dingen benoemen en kan woorden sneller herkennen en begrijpen. Ook als een ouder zelf niet zo sterk is in lezen of als de moedertaal anders is dan de schooltaal, is het toch goed om hardop te vertellen wat er allemaal om het kind heen gebeurt en te zien is.
Voorlezen en samen in boekjes kijken, zijn ook hele goede manieren om kinderen op een relaxte en gezellige manier kennis te laten maken met taal en woorden. Door de combinatie van het verhaal en de plaatjes leert een kindje verhalen te begrijpen. Daar zit dan dus ook de eerste stap naar begrijpend lezen!
Ouders lezen hun kinderen steeds minder vaak voor. In plaats daarvan kijken kinderen veel naar filmpjes op YouTube. Die filmpjes zijn vaak ‘taal-arm’. In die filmpjes zit weinig leerzame taal, komen weinig woorden voor en zitten nauwelijks beelden die uitnodigen tot taalbegrip.
De slechte uitslag van het PISA rapport komt natuurlijk niet alleen doordat ouders hun kinderen minder of niet meer voorlezen. Ook in het onderwijs wordt te weinig (voor)gelezen. De tijd die leraren op school aan taal besteden, is vaak technisch. Leraren geven meer theoretische uitleg over taal dan dat ze praten over en zorgen voor leesplezier.
Om plezier in lezen te krijgen, is het belangrijk dat je als ouder goed kijkt naar de interesses van je kind. Daar kiezen jullie samen een boek bij uit. Als dat betekent dat een peuter of kleuter vooral plaatjesboekjes uitkiest over dino’s, vrachtwagens of pony’s, dan is dat helemaal niet erg.
Ouders, opvoeders en leerkrachten moeten een fijne, toegankelijke leesplek maken om samen te lezen en te praten. Door te wijzen naar de plaatjes, te bespreken wat er te zien of juist niet te zien is, ontstaat er gemakkelijk een gesprek en komt de inhoud van het boekje tot leven. Boeken die niet vol staan met woorden en zinnen zijn helemaal geen probleem. Die woorden en zinnen verzinnen jullie zelf.
Het PISA rapport geeft taal- en leesexperts en politici weer veel stof tot nadenken en gesprek. Maar misschien moeten we iets minder nadenken en praten en iets meer in actie komen. Meer lezen bijvoorbeeld!
Dat geldt ook voor volwassenen! Zij moeten laten zien dat het heerlijk is om thuis op de bank te verdwijnen in een tijdschrift, stripverhaal of -liever nog- in een mooi boek!
Ouders en leerkrachten zijn de ‘real life influencers’ van kinderen en jongeren. Influencers die misschien niet dagelijks likes gaan krijgen, maar uiteindelijk wel de credits ontvangen!
