De meeste kinderen van vrienden en de dochter van mijn zus zijn intussen tieners, pubers, adolescenten of welke naar je ook het liefst aan jongeren tussen 10 en 16 geeft. De leeftijd van (meestal) de eerste grote liefdes. Als ik naar de verhalen van vrienden over hun kinderen luister, voel ik me soms zelf weer een onzekere tiener.
Ik herinner me nog heel goed dat mijn vriendje het uitmaakte. Ik was 16. Hij belde na het avondeten op de vaste telefoon. Ik moest naar hem toekomen want hij had iets te vertellen. Ik had daar eigenlijk geen tijd voor, want de volgende dag had ik een proefwerk wiskunde. Ik moest echt nog even leren, want als ik ergens slecht in was, was het rekenen, ruimtelijk inzicht en alles wat daarbij hoorde. Maar ik ging toch, want ik was verliefd. Voor wiskunde zou ik toch al geen voldoende halen en was een 4 nou echt zo veel erger dan een 5 die er met nog een uur leren misschien in zat?
Vol verwachting fietste ik naar zijn huis. Waar hij vond dat we een wandeling moesten maken, terwijl die jongen normaal met geen tien trekpaarden ’s avonds naar buiten te krijgen was. Dus ik had al snel door dat wat hij me wilde vertellen geen goed nieuws was. En inderdaad, hij maakte het uit. Welke woorden hij precies gebruikte weet ik niet meer. Wel dat hij me niet aankeek toen hij het zei. En dat hij daarna zei dat hij hoopte dat hij mijn proefwerk niet verpestte. We gingen net twee maanden met elkaar en er was tot dat moment niets aan de hand. Althans dat dacht ik. Huilend fietste ik naar huis. Daar ging ik naar mijn kamer en sloeg de deur achter me dicht.
Maar dat was niet het ergst. Het was uitgerekend mijn moeder, met wie ik een hele goede, liefdevolle band had, die het de volgende ochtend met een opmerking nóg erger maakte. “Die jongen was veel te populair voor jou.”
Auw.
Om het nóg erger te maken, had mijn ex nog geen twee weken later een nieuwe vriendin. Via, via kwam ik achter de reden dat hij het uit had gemaakt. Ik had niet meteen seks met hem gewild.
Nog een keer auw. Hij was dus niet voor mij gevallen omdat ik zo knap of zo leuk was, maar omdat hij dacht dat we elkaar wel zouden ontmaagden.
Een eerste verliefdheid is een bijzondere ervaring. (Een tweede verliefdheid ook, want het vriendje waar ik het over heb, was officieel de tweede). Voor het eerst is er iemand buiten je gezin en buiten je eventuele beste vriend(in) die een belangrijke emotionele plaats inneemt. Ondertussen is je puberbrein nog volop in ontwikkeling. Tijdens het volwassen worden verandert er heel wat in je hersenen. Systemen die betrokken zijn bij emoties, beloning en sociale relaties ontwikkelen zich niet allemaal in hetzelfde tempo. Ook de hersengebieden die helpen om emoties te reguleren en situaties in perspectief te plaatsen, zijn nog volop in ontwikkeling. Dat betekent niet dat tieners hun emoties nooit kunnen beheersen, maar wel dat intense gevoelens soms moeilijker te verwerken zijn.
Pubers zijn volop bezig met hun identiteit. Wie ben ik? Bij wie hoor ik? Ben ik aantrekkelijk? Ben ik de moeite waard? Wie maakt er tijd voor mij? Een eerste relatie kan een belangrijke rol spelen in die zoektocht. Het gevoel dat iemand voor jou kiest, kan veel betekenen voor je zelfvertrouwen. Maar wanneer de relatie eindigt, kan dat ook aanvoelen als een persoonlijke afwijzing. Wat is er mis met mij? Ben ik niet leuk genoeg? Waarom koos hij/zij voor die ander? Wat heb ik verkeerd gedaan? Een tiener kan behoorlijk onzeker worden van een relatiebreuk.
In de tijd dat mijn vriendje het uitmaakte, was het gemakkelijker om afstand te nemen dan nu. We zaten wel bij elkaar op school en bij sommige vakken in dezelfde klas, maar het was relatief eenvoudig om in de pauze ergens anders te gaan staan en op de terugweg niet meer langs zijn huis te fietsen. En je ging elkaar ook niet meer bellen als het uit was, want wat moest je dan zeggen als de vader of moeder van je ex opnam?
In deze tijd van sociale media en smartphones blijft een ex vaak voortdurend aanwezig: via Instagram, Snapchat, TikTok en in gemeenschappelijke chatgroepen. De profielfoto waar hij met jou op stond, die hij meteen verandert. De chatgroep waarin hij wel online is, maar niet meer reageert. Het zijn voortdurende confrontaties met je liefdesverdriet. Dat contact, of zelfs alleen maar het kunnen volgen van zijn (of haar) online leven, kan het moeilijker maken om afstand te nemen en de relatiebreuk te verwerken.
Ik ben absoluut geen expert. Geen psycholoog of orthopedagoog. Maar ik heb wel een idee hoe je je tiener het beste door liefdesverdriet heen helpt. En dat is niet door zo’n soort opmerking te maken als die mijn moeder maakte. Ook ‘ach, je bent nog zo jong’, ‘er zwemmen nog genoeg vissen in de zee’ of ‘het was toch niet zo serieus’, zijn geen goed idee. Mijn vaders variant daarop was ‘geen hand vol, maar een land vol’. Nog zo’n opmerking waar ik helemaal niets aan had. Al maakte hij hem gelukkig niet meteen, maar een paar dagen later.
Je hoeft als ouder niet onmiddellijk advies te geven. Soms wil je tiener gewoon vertellen wat er is gebeurd, zonder oordeel. En soms wil hij of zij juist helemaal niet praten. Laat weten dat je beschikbaar bent, dat je altijd wil luisteren, maar dring niet aan. Zelfs als je vindt dat je tiener slecht werd behandeld in de relatie, kun je beter voorzichtig zijn met negatieve uitspraken over de ex. Je kind heeft misschien nog gevoelens voor die persoon. Bovendien bestaat de kans dat het koppel later weer bij elkaar komt. Je mag wel benoemen welk gedrag jij niet oké vond, maar breek de ex niet af.
Er bestaat geen vaste termijn waarbinnen liefdesverdriet verwerkt moet zijn. De ene puber herpakt zich snel, terwijl de andere er weken of maanden mee worstelt. Probeer geen druk te leggen op hoe snel je tiener weer ‘de oude’ moet zijn. Jij kunt de relatie niet herstellen of het verdriet wegnemen. Maar je kunt wel luisteren, dichtbij blijven en je zoon of dochter laten voelen dat hij/zij bij jou terechtkan.
Bij mij duurde het een paar maanden om eroverheen te komen en mijn zelfvertrouwen weer op te krikken. Langer dus dan dat de relatie had geduurd. Vlak voor mijn achttiende verjaardag, kreeg ik een nieuwe vriend. Een jongen die veel beter bij mij paste waardoor ik me direct afvroeg wat ik ooit in mijn ex had gezien. We bleven ruim drie jaar samen tot ook deze relatie over ging. Maar als begin twintiger kon ik daar een stuk beter mee omgaan dan toen ik 16 was. Het is jammer dat je als tiener nog niet weet dat liefdesverdriet niet het einde van de wereld is.
Bronnen: eigen ervaring / Mamabaas.be / CJG043 / vriendinnen met tienerkinderen
