We horen het van collega’s, vrienden en familieleden die met kinderen werken en/of kinderen hebben. We zien het ook aan de ‘achterkant’ van onze website: ‘onderwijs’ is het woord waar lezers het meest op zoeken. En verhalen over concentratie, motoriek, knutselen en beeldschermen worden altijd goed gelezen. Op scholen lijkt het weer meer om presteren te draaien, terwijl gymlessen en muziekuurtjes minder gegeven worden. Dat doet iets met kinderen.
We merken het aan kinderen die we kennen. In het Werkgebouw, waar Lieke (de ene helft van Team Opgroeien) een ruimte huurt, zijn veel creatieve workshops. Laatst was er een groepje kinderen uit groep 6 dat met gekleurd papier en stof aan de slag ging. Twee kinderen uit het groepje van tien wisten niet hoe ze een schaar moesten vasthouden. En bij de workshop dierenkussens maken, kreeg bijna geen enkel kind de draad door de naald of een knoopje gelegd aan het eind van de draad. Kleurplaten inkleuren lukt de meesten nog wel, maar zelf een tekening maken, of – nog erger – eerst zelf een onderwerp kiezen om te tekenen, blijkt voor veel kinderen een probleem. “Mag ik op YouTube/Insta/Google voor een voorbeeld?” En uit onderzoek van de GGD’s in Limburg bleek ook pas nog dat kinderen te weinig bewegen en te veel bezig zijn met hun beeldscherm.
Iemand die veel met kinderen werkt is Carolien Leers. Onder andere als Bibi de Biebjuffrouw en via haar creatieve werkplaats Kootje Spek. Op LinkedIn deelde zij haar hartenkreet over het te kort aan creativiteit en beweging op scholen:
‘Rekenen en taal zijn veel belangrijker dan handvaardigheid, gym en muziekles’
Met deze stelling ben ik (geboren in 1983) opgegroeid. Gelukkig heb ik nog wel veel creatieve vakken op de basisschool gehad. Anno nu is een vakleerkracht op het gebied van handvaardigheid, gym of muziek een luxe.
Erik Scherder is een gerenommeerd arts die het enorme belang van creatieve, expressieve en ambachtelijke vaardigheden wetenschappelijk onderbouwt… waarom wordt zijn kennis in de dagelijkse onderwijspraktijk niet als leidend beschouwd?
Ik zou zo graag antwoord willen op deze vraag (die overigens geen aanklacht naar leerkrachten is, zij doen hun stinkende best).
Het gevolg van het huidige ‘vaardigheidsarme onderwijs’ is echter dat leerlingen met name ‘scherm onderwijs’ krijgen en niet meer zelf na kunnen denken. Geen eigen identiteit en leerroute meer ontwikkelen.
De fijne motoriek van kinderen/jongeren is echt niet oké. Ze maken knutselwerkjes vaak op plat vlak met beperkt en voor de hand liggend materiaal.
Ze krijgen weinig gevarieerde en verdiepende sportles en dingen als het notenschrift, ritme en klankkleur zijn vaak verdwenen uit het reguliere onderwijs
Dat is erg.
Ik zie daar ondertussen dagelijks de gevolgen van:
– Leerlingen leren het juiste antwoord te geven op een vraag met een eenduidige methode. Iedereen doet hetzelfde, eigenheid wordt niet gestimuleerd. Zo doen ‘we’ dat.
– Leerlingen zitten op hun stoel. Hun hoofden maken overuren, het lichaam zit verstopt onder de tafel en doet niet meer mee. Soms zie ik een zenuwachtig wiebelend been of een tikkende voet als laatste stuiptrekking
– Leerlingen leren dat alles een begin en een eind heeft. Een startpunt en een uitkomst. Er is geen proces.
– Leerlingen kijken naar beneden op het platte vlak van hun tafel of kijken naar voren op het platte digibord. Het aanbod is vaak in 2d.
– Ik zie dat schrijfvaardigheid achteruitgaat. Kinderen gebruiken hun handen om te typen op het toetsenbord.
– De vaardigheid om vormen te knippen is ondermaats. Een bootje vouwen is bijna een wiskundige opgave.
– De concentratie om een knoopje in een ballon te leggen, een draad door het oog van een naald te halen of zonder voorbeeld (opgezocht met Google) tekening te maken, is er amper nog.
Dit lijken kleine dingen maar de gevolgen ervan zijn groot… Ik zie dat de concentratie en daarmee ook de luistervaardigheid afneemt. Leerlingen kunnen zich amper nog focussen op wat dan ook.
Daarbij is het zelfoplossend vermogen, dat laatje in je hoofd waardoor je tot ideeën en oplossingen kunt komen, dicht geroest.
Handenarbeid, muziek en gym zijn net zo belangrijk als rekenen en taal!
Wat kunnen we doen om het onderwijs te laten aansluiten op de behoefte van de toekomst?
Bij Opgroeien in Parkstad delen we de zorgen van Carolien. We hebben ideeën over wat ouders kunnen doen, zoals kinderen stimuleren om naar buiten te gaan, met bijvoorbeeld de ideeën uit dit artikel, of met de tips uit dit artikel. Door lekker te knutselen met je kinderen en bijvoorbeeld een zelf geknutseld kaartje ook met pen te laten schrijven. Door je kind op muziekles te laten gaan of een sport te laten doen. Dat kan ook als je niet veel geld hebt, bijvoorbeeld via Leergeld Parkstad.
Maar kinderen zitten een groot deel van de dag (van hun leven) op school. Natuurlijk zijn er scholen die veel tijd besteden aan beweging en creativiteit, maar in de prestatiemaatschappij lijkt de nadruk weer steeds meer op taal en rekenen te liggen. Net als toen we zelf jong waren.
Wat vind jij? Merk jij – als ouder of professional – ook dat kinderen een minder goede motoriek hebben en minder creatief zijn? En hoe erg vind je dat? Of heb jij juist een heel creatief kind en waar ligt dat dan aan? Laat het ons weten!
