Even terug naar de schoolbanken 😉 Hoe zit het ook alweer met die menstruatiecyclus?
Vanaf de eerste menstruatie groeit er elke maand één dominante eicel in de eierstok. De eicel groeit in een met vocht gevuld blaasje (follikel) totdat het openbarst tijdens de eisprong (ovulatie). Daarna wordt het eitje door de eileider opgevangen. Tegelijk maakt de baarmoeder zich klaar om een baby te laten groeien. In de baarmoeder groeit een zacht laagje slijmvlies. Dat is een soort kussentje waar een bevruchte eicel goed in kan blijven zitten.
Zodra je ongesteld wordt, kun je zwanger worden. Zwanger worden kan zelfs vanaf ongeveer 2 weken voor de allereerste menstruatie. Heb je geen seks en wordt de eicel niet bevrucht door een zaadcel? Dan komt er geen zwangerschap. Het lichaam heeft het opgebouwde slijmvlies dan niet nodig, laat het los en voert het af. Daarbij komt ook wat bloed mee. Het slijmvlies en bloed gaan naar buiten via de vagina. Ongesteld zijn duurt meestal tussen de 3 en 8 dagen.
Wanneer wordt een meisje voor het eerst ongesteld?
Van de meisjes die 13 zijn is de helft al eens ongesteld geweest. Bij de andere helft begint het pas later. Gemiddeld gezien vindt de eerste menstruatie meestal plaats tussen de 11 en 16 jaar.
In het jaar voordat een meisje ongesteld wordt, verandert er veel in haar lichaam. Die veranderingen gaan snel. Ze groeit flink in de lengte en krijgt rondere lichaamsvormen. Dit kost veel energie en kan dus voor vermoeidheid zorgen. Als jullie dochter al klachten heeft zoals astma of buikpijn, kunnen die in deze periode erger worden. Een paar maanden voordat een meisje voor het eerst ongesteld wordt, kan ze al wat roodbruine afscheiding hebben.
Welke klachten kan een meisje hebben als ze ongesteld is?
- Als je dochter ongesteld is, kan ze erge buikpijn hebben. Dat komt doordat de baarmoeder samentrekt om het slijm naar buiten te werken.
- Je dochter kan ook rugpijn of hoofdpijn hebben.
- Sommige meisjes huilen sneller vlak voor en tijdens de menstruatie. Ze kunnen ook boos of chagrijnig worden.
- In het begin kunnen meisjes last hebben van veel bloedverlies. Sommige meisjes hebben in hun tienerjaren meer buikpijn dan dat ze later als volwassen vrouw hebben. Overleg met de huisarts als de pijn zo erg is dat het je kind belemmert en ze bijvoorbeeld niet naar school of sport kan.
Hoe bereid je jullie kind voor op haar eerste menstruatie?
Weet je nog wanneer je voor het eerst zelf ongesteld werd? Dit is een goede richtlijn. Was je er vroeg bij? Praat er dan ook vroeg over. Het is niet vreemd om over menstruatie te beginnen wanneer je dochter 9 of 10 jaar is omdat je natuurlijk niet weet wanneer de eerste menstruatie voor het eerst zal plaatsvinden. Ongesteld worden is best een ding voor veel meiden. Maak er geen flauwe grappen over en deel het niet met iedereen als ze dat niet fijn vindt. Vooral vroeg ongesteld worden (voor 12 jaar) vinden veel meiden niet leuk.
- Ziet jullie dochter op tegen het ongesteld worden? Neem haar serieus en stel haar gerust.
- Leg uit wat er gebeurt in het lichaam van een vrouw.
- Vertel haar over het gebruik van maandverband, menstruatiebroekjes, tampons en menstruatiecups. En dat zij straks zelf gaat ontdekken wat bij haar past.
- Maak samen een toilettasje klaar dat ze standaard in haar schooltas heeft; met maandverband (of tampons of wat ze kiest), een schone onderbroek, eventueel opfrisdoekjes en paracetamol. Zo voelt ze zich al wat zekerder voor als het haar de eerste keer gaat overkomen, want vaak komt dit onverwachts.
- Stimuleer haar om er ook met vriendinnen over te praten en ervaringen te delen. Meiden onder elkaar kunnen elkaar goed helpen en ondersteunen als het zover is. Er is altijd wel iemand die maandverband bij zich heeft, of een paracetamol. En die je discreet waarschuwt als je per ongeluk doorlekt.
- Hebben jullie toevallig ook een zoon? Het is goed om ook jongens te vertellen over menstruatie en wat er dan gebeurt in een vrouwenlichaam. Zo krijgen jongens daar ook begrip voor.
Wat als je dochter niet of niet regelmatig ongesteld is?
Een gemiddelde menstruatiecyclus duurt 28 dagen. De menstruatie is na de eerste keer niet meteen regelmatig. Soms blijft een tweede menstruatie een paar maanden weg. Die onregelmatigheid kan jaren duren. Veel vrouwen hebben pas rond hun 20e een regelmatige menstruatie.
Andere oorzaken voor onregelmatig of niet ongesteld worden zijn stress, een (te) laag lichaamsgewicht, een eetstoornis, bepaald medicijngebruik, heel veel sporten of zwangerschap. Wordt jullie dochter niet ongesteld of niet regelmatig ongesteld? En maken jullie je zorgen? Bespreek dit met de huisarts.
Welke producten zijn er?
Je kind kan maandverband, tampons, een menstruatiecup of menstruatiebroekjes gebruiken als ze ongesteld is. Vertel wat er bestaat en laat jullie dochter zelf proberen wat ze fijn vindt.
- Leg uit dat jullie dochter menstruatieproducten regelmatig moet wisselen.
- Vertel dat ze de gebruikte spullen niet door de wc mag spoelen.
- Tijdens de menstruatie is het extra belangrijk dat je kind haar vagina elke dag wast. Niet met zeep, maar gewoon met water.
Maandverband
Tijdens de eerste menstruaties is het goed om maandverband te gebruiken. Zo ziet je kind letterlijk het best wat er gebeurt. Maandverband is makkelijk bij het verwisselen, maar je kunt er ook last van hebben (het kan bijvoorbeeld gaan ruiken, of gaan jeuken als je er gevoelig voor bent). Er zijn veel verschillende soorten en maten maandverband. Laat je kind zelf proberen wat het best bij haar past. Dat kan betekenen dat dit verschillende soorten zijn gedurende één menstruatieperiode; overdag en ’s nachts, zwaardere en lichtere dagen.
Tampons
Veel meisjes vinden het gebruik van tampons eerst lastig. Bespreek wat je kind vindt van tampons, en leg uit hoe ze een tampon moet inbrengen. Vaak moet je eerst even oefenen voordat het goed lukt. Je kind kan het best beginnen met mini-tampons. Ook bestaan er tampons met een inbrenghuls of applicator. Midden in de menstruatieperiode gaat het inbrengen het makkelijkst: er komt dan meer bloed en vocht vrij, waardoor de tampon soepeler naar binnen glijdt. Vertel dat de tampon niet goed zit als je hem voelt zitten. Dan moet hij nog een stukje verder naar binnen.
Tijdens het sporten kunnen tampons erg handig zijn, zeker bij een sport als zwemmen.
Goed om te weten: door het gebruik van tampons gaat het maagdenvlies niet kapot!
Menstruatiecup
Je kind kan ook een menstruatiecup gebruiken. Dit is een klein bakje van zacht kunststof dat je in je vagina brengt. Het slijm en bloed worden hierin opgevangen. Ook met een cup zie je goed wat er gebeurt. Je kunt ze dus prima gebruiken vanaf de eerste menstruatie. Maar veel meisjes vinden het inbrengen dan nog te spannend. Er zijn cups die je na gebruik weggooit en cups die je uitspoelt en vaker kunt gebruiken.
Wasbaar ondergoed
Gebruikt je kind liever geen maandverband, tampons of menstruatiecups? Ze kan ook menstruatieondergoed dragen. Dat is ondergoed dat je kunt wassen. Er zitten extra laagjes stof in. Daarin wordt het bloed opgevangen. Je dochter kan het na het dragen even uitspoelen met water (bijvoorbeeld onder de douche) en daarna kan het gewoon de wasmachine in. Er bestaan zelfs menstruatie-bikinislips; handig voor meiden die (nog) geen tampons willen gebruiken, maar wel willen zwemmen als ze ongesteld zijn.
