Omarm de kracht van het Limburgs in de kinderopvang

Silvia Segers-Weusten werkt bij ‘t Hoes veur ’t Limburgs in Roermond, een kennis- en expertisecentrum voor de Limburgse taal. Silvia is taalprofessional en fan van taal. Ze houdt al haar hele leven van letters, verhalen en vooral van haar eigen moedertaal, de Limburgse taal. De taal waarin ze praat, denkt, voelt, droomt, schrijft en appt. “Ik vind het belangrijk dat iedereen altijd zichzelf kan zijn. En dat werkt het beste als je je kunt uitdrukken in de taal waar je het meest vertrouwd mee bent. Voor mij is dat het Limburgs, meer specifiek het Geleens. Ik zet me in om het Limburgs en al zijn variatie op zo veel mogelijk plekken in onze samenleving hoorbaar en zichtbaar te maken.”

‘Vroeger’ dachten we dat het niet goed was om kinderen in het Limburgs op te voeden. Dat zou ze belemmeren bij het leren van het Nederlands. Volgens Silvia én volgens de wetenschap is dat onzin. Maar daar komen we verderop in dit interview nog op terug. Eerst het verhaal van Silvia. “Na de middelbare school wilde ik graag in Brussel studeren. Iets met talen, dat stond al heel lang vast. Ik dacht in eerste instantie aan Frans, maar het niveau van het Frans op de universiteit was te hoog gegrepen. Dus werd het Duits. Dat bleek achteraf de beste keuze ooit. Want ik kwam erdoor in aanraking met dialectologie. Ik leerde er veel over taalvariatie en dialecten. Met die nieuwe kennis ging ik ook naar mijn eigen taalgebruik kijken. Hoe tof dat mijn eigen taal het bekijken en onderzoeken waard bleek! Na mijn master Duits volgde ik in Nijmegen de master Taalwetenschap. Tijdens die studie dompelde ik me nog meer onder in thema’s zoals meertaligheid, taalsociologie en taalverwerving.”

Ouders Limburgs, kinderen Nederlands
Na haar afstuderen ging Silvia aan de slag in Roermond bij het Huis voor de Kunsten Limburg. “Ik werkte mee aan allerlei projecten in en over het Limburgs. Ik had veel contact met mensen uit allerlei dialectkringen, zoals Veldeke Limburg en de plaatselijke afdelingen daarvan. Ik werkte met vrijwilligers door de hele provincie. Het gebruik en de promotie van het Limburgs heeft sindsdien echt een vlucht genomen. We maakten plannen voor ‘t Hoes veur ’t Limburgs om de aandacht voor en het werk aan de Limburgse taal professioneel aan te pakken. Eind 2023 keurde Provincie Limburg de plannen goed. Sindsdien ben ik de iedere dag met mijn eigen taal bezig. De taal waarin ik me het beste kan uitdrukken. Mijn eigen kinderen, waar ik altijd Limburgs mee spreek, geven in het Nederlands antwoord. Daarom ben ik extra gemotiveerd om het Limburgs te delen, stimuleren en vieren. In best veel gezinnen spreken de ouders Limburgs en de kinderen Nederlands. De kinderopvang en de media spelen daarin een rol. Kinderen gaan nu vaak eerder naar de opvang dan vroeger en bijna alles waar de kinderen op de televisie of hun tablet naar kijken is in het Nederlands.”

Taalstatus
In de kinderopvang komt langzaam een ‘tegenbeweging’. Daar sprak Silvia ook over bij de avond voor gastouders waar Opgroeien in Parkstad bij was. “In het één op één contact met de kinderen spreekt een gastouder of pedagogisch professional vaak wel Limburgs met een kind. Maar aan tafel of in een kringgesprek is de voertaal veelal Nederlands. Daarmee krijgen kinderen onbewust al op jonge leeftijd de boodschap mee dat ze op belangrijke momenten Nederlands moeten spreken. Dat Nederlands dus een hogere status heeft dan Limburgs. Dat kunnen we doorbreken, door Limburgs en Nederlands in ieder geval gelijkwaardig aan te bieden. Dus ook bij het uitleggen van een spel, tijdens het voorlezen of aan tafel voor de gezamenlijke lunch.”

Positieve effecten
Een manier om beide talen gelijkwaardig aan te bieden, is door de één-gezicht-één taal-methode toe te passen. Dat in de opvang de ene medewerker altijd Nederlands spreekt en de ander altijd Limburgs. Want in tegenstelling tot wat er vroeger werd gedacht, is het heel goed dat kinderen meertalig worden opgevoed. Dat blijkt uit allerlei onderzoeken. “Kinderen voelen zich gehoord en gezien wanneer hun thuistaal er mag zijn en dat heeft positieve effecten op hun leren en hun ontwikkeling”, legt Silvia uit. “Als je opgroeit met Limburgs en Nederlands maakt je dat al meertalig, want het Limburgs is ook een taal. Een veel voorkomende misvatting is dat kinderen die thuis geen Limburgs spreken de pedagogisch professional niet begrijpen als hij of zij Limburgs spreekt. Maar kinderen halen niet alleen betekenis uit gesproken taal. Ook non-verbale communicatie, gedrag, visuele uitingen en de omgeving geven het kind informatie. Kinderen die in Limburg wonen, komen in hun omgeving sowieso het Limburgs tegen. We willen de kinderen die deze taal thuis niet spreken ook graag de kans geven om zich met het Limburgs welkom en thuis te voelen. Zo wordt het Limburgs van iedereen.”

Op de foto’s Zjuulke en Leike. Zjuulke is een Limburgse peuter die de ‘tweetalige kinderopvang’ vertegenwoordigt. Lees er meer over.